شناسایی حیات وحش دارویی حوضه آبخیز آدرشک و تهیه نقشه پراکنش آن ها (استان یزد- شیرکوه)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه مدیریت و حفاظت تنوع زیستی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

چکیده

گونه ­های مختلف حیات ­وحش خدمات زیادی فراهم می ­سازند. بر همین اساس، در این پژوهش به مطالعه شناسایی حیات ­وحش دارای ارزش دارویی حوضه ­آبخیز آدرشک و تهیه نقشه پراکندگی آن­ ها پرداخته شد. بدین ­منظور، در بهار و تابستان سال 1398، از طریق بازدیدهای میدانی و روش ترانسکت خطی تصادفی، شناسایی حیات­ وحش زیستگاه انجام گرفت و برای تهیه نقشه ­های پراکنش حیات­ وحش، نقاط حضور گونه­ ها، توسط دستگاه موقعیت­ یاب جهانی ثبت می ­شد. تهیه نقشه­ های پراکندگی در محیط نرم ­افزار Google Earth، از طریق تفسیر چشمی پدیده ­ها و اطلاعات حاصل از بازدیدهای میدانی و نقاط کنترل زمینی صورت پذیرفت. نقشه­ های نهایی در محیط نرم ­افزار Arc GIS 10,3 تهیه شدند. نتایج نشان داد که در آدرشک، تعداد 11 گونه پستاندار دارویی متعلق به 7 خانواده و 4 راسته وجود دارد که از این میان، بیش ­ترین فراوانی متعلق به گونه علف خوار، کل و بز با 57 راس و کم ­ترین تعداد فراوانی متعلق به گونه ­های گوشت خوار؛ پلنگ، زرده ­بر، سمورسنگی و کفتار با یک­ بار مشاهده می ­باشد. راسته گوشت خواران با 5 گونه، بیش ترین تعداد و راسته خارپشت­ ها با یک گونه کم ترین تعداد گونه دارویی را دارا هستند. هم چنین، تعداد 6 گونه پرنده با خواص دارویی متعلق به 3 خانواده و 3 راسته نیز شناسایی و شمارش شدند. از این میان، بیش­ ترین تعداد فراوانی متعلق به گونه کبک با 193 قطعه و کم ترین تعداد به گونه کبوتر جنگلی با 2 قطعه تعلق دارد و تعداد کل پرندگان دارویی مشاهده شده در این پژوهش، 392 قطعه برآورد شد.

کلیدواژه‌ها


  1. اراضی، س.، 1398. ارزیابی زیستگاه پایکا Ochotona rufescens در حوضه ­آبخیز ادرشک (استان یزد- شیرکوه). محیط ­زیست و توسعه فرابخشی، دوره 4، شماره 66، صفحات 31 تا 44.
  2. اراضی، س.، 1398. بررسی رابطه ساختار سیمای سرزمین با غنا و تنوع گیاهی و جانوری (استان یزد- حوضه آبخیز آدرشک). پایان­ نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه یزد، 98 صفحه.
  3. ارزانی دهلوی، م.ا.، 1394، طب اکبری. جلد دوم، انتشارات جعفری. 1376 صفحه.
  4. اکبری، ح.؛ صادقی، آ.؛ فرهادی ­نیا، م.ص.؛ گل محمدی، م.ص. و حجتی، و.، 1389. شناسایی فون پستانداران پناهگاه حیات ­وحش عباس آباد نائین در استان اصفهان. زیست ­شناسی جانوری. دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان. شماره 3، صفحات 15 تا 26.
  5. انصاری، ا.؛ کلنگری، م. و فرجی، ز.، 1396. شناسایی فون پرندگان منطقه شکارممنوع تالاب میقان اراک. محیط­ زیست جانوری. دوره 10، شماره2، صفحات 65 تا 72.
  6. برنامه آمایش سرزمین استان یزد. 1392. جلد دوم (منابع و محیط). استانداری یزد. 312 صفحه.
  7. جعفری، ش.؛ رحیمی، خ. و اراززاده، ی.، 1391. تهیه نقشه کاربری اراضی با استفاده از داده­ های گوگل ارث (مطالعه موردی: کرج)، ششمین همایش ملی مهندسی محیط­ زیست. CEE06_541، 8 صفحه.
  8. حسینی، م؛ ریاضی، ب؛ شمس اسفندآبادی، ب. و نادری، م.، 1396. ارزیابی مطلوبیت زیستگاه کل و بز (Capraaegagrus)  در استان گلستان. محیط ­زیست جانوری. سال 9، شماره 2، صفحات 9 تا 16.
  9. خلیل ­آبادی، س.؛ همامی، م.ر. و متین ­خواه، ح.، 1391. تأثیر ساختار پوشش گیاهی بر غنا و تنوع گونه­ های پرندگان در لکه­ های درخت­زار منطقه حفاظت ­شده کرکس، استان اصفهان. جنگل ایران. سال 4، شماره 2، صفحات 9 تا 18.
  10. رضایی، س.؛ نادری، س. و کرمی، پ.، 1397. بررسی مطلوبیت زیستگاه کفتار راه­راه (Hyaena hyaena) در منطقه حفاظت ­شده هفتاد قله اراک. پژوهش ­های جانوری. جلد 31، شماره 2، صفحات 16 تا 28.
  11. سازمان جهانی بهداشت. 1384. راهنمایی­ های عمومی برای روش­ شناسی در زمینۀ تحقیق و ارزیابی طب سنّتی، ترجمه؛ شمس اردکانی، م،ر. و فرجادمند، ف.، مرکز تحقیقات طب سنتی و مفردات پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی. چاپ 1، صفحات 112.
  12. شعاعی، ا.؛ قلی­ پور، م.؛ رضایی، ح،ر. و یارمحمدی بربرستانی، ث.، 1396. ارزیابی مطلوبیت زیستگاه پلنگ ایرانی (Panthera pardus saxicolor, Pocock 1972) با روش آنتروپی بیشینه (MaxEnt) در پارک ملی تندوره طی فصول تابستان و پاییز. محیط ­زیست جانوری. سال 9، شماره 1، صفحات 21 تا 30.
  13. قربانی، ا.؛ کاکه ­ممی، آ.؛ حسن­پور، م.؛ اسلمی، ف.؛ غفاری، س. و رئوفی ماسوله، آ.، 1397.مقایسه روش­ های مختلف تهیه نقشه کاربری/ پوشش اراضی با روش ­های رایج مطالعات منابع طبیعی (مطالعه موردی، حوضه­آبخیز گردنه قوشجی ارومیه).  اکوسیستم های طبیعی ایران. دوره 9، شماره 1، صفحات 19 تا 32.
  14. کابلی، م.؛ علی­ آبادیان، م.؛ توحیدی ­فر، م.؛ هاشمی، ع،ر.؛ موسوی، ب. و روزلار،ک.، 1395، اطلس پرندگان ایران. چاپ اول، انتشارات جهاد دانشگاهی واحد خوارزمی. 628 صفحه.
  15. کاکه ­ممی، آ.؛ قربانی، ا.؛ کیهان ­بهجو، ف. و میرزایی موسی ­وند، ا.، 1396، مقایسة روش­ های تفسیر چشمی و رقومی در تهیة نقشه کاربری و پوشش اراضی استان اردبیل. سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی در منابع طبیعی. سال 8، شماره 3، صفحات 121 تا 134.
  16. کرمی، م.؛ قدیریان، ط. و فیض ­الهی، ک.، 1395. اطلس پستانداران ایران. دانشگاه تهران، جهاد دانشگاهی واحد خوارزمی، چاپ اول. 292 صفحه.
  17. لطیفی، م.؛ رادان، ع.ر.؛ مشتاقی، م. و صدری، م.، 1397، شناسایی فون پرندگان حیات ­وحش یخاب در استان اصفهان. مجله محیط ­زیست. دوره 3، شماره 60، صفحات 73 تا 89.
  18. مبارکی، ا.، 1390. ارزش ­های اقتصادی گونه ­های حیات ­وحش، مطالعه موردی: لاک­پشت­ های دریایی. همایش منطق ه­ای جهاد اقتصادی رهیافت­ ها و راهبردها. 8 صفحه.
  19. نوذری، ه.، 1393. شناسایی و تعیین پراکنش پستانداران و پرندگان مناطق شکار ممنوع بصیران و دره باغ در استان فارس. زیست­ شناسی جانوری. دوره 6، شماره 3، صفحات 91 تا 104.
  20. الوند، ر.؛ محمدزاده، م.؛ رضایی، ح.ر. و میرکریمی، ح.، 1393. فضاهای سبز شهری و نقش درختان و درختچه­ ها در جذب پرندگان. اولین کنگره ملی زیست­ شناسی و علوم طبیعی ایران، BSCONF01_579، 10 صفحه.
  21. همراه، م. و مقیمی، ج.، 1394. کارتوگرافی. 380 صفحه.
  22. Abramov, A.V.; Kranz, A. and Maran, T., 2016. Vormela peregusna, The IUCN Red List of Threatened Species. 13 p. https://www.researchgate.net/publication/308778352,
  23. Bibi, F. and Ali, Z., 2013. Measurement of diversity indices of avian commonities at taunsa barrage wildlife sanctuary, Pakistan. The Journal of Animal and Plant science. Vol. 23, No. 2, pp: 469-474.
  24. Forman, R.T.T., 1995. Land mosaics: the ecology of landscapes and regions. Cambridge University Press, Cambridge, England.
  25. Geetha, M.; Karegowda, A. and Sudhira, H.S., 2019.  Land Use and Land Cover Mapping of Davangere using Google Earth Engine, International Journal of Recent Technology and Engineering (IJRTE). Vol. 8, No. 3, pp: 2277-3878.
  26. Honjo, T.; Umeki, K.; Wang, D.; Yang, P. and Hsieh, H., 2011. Landscape Similation and Visualization on Google Earth. the International Journal of Virtual Reality. Vol. 10, No. 2, pp: 11-50.
  27.  https://googleearthplus.persianblog.ir
  28. Iuliana, B.; Dumitras, A. and Laczi, E., 2014. Integrated System in Landscaping Design and Lavdscape Ecology. Vol. 7, pp: 46-52. http://journals.usamvcluj.ro/index.php/promediu.
  29. Zeile, P.; Farnoudi, F. and Streich, B., 2007. Fascination Google Earth– Use in Urban and Landscape Design. 8 p.